Somberheid

Tekenen van somberheid kunnen we opdelen in drie groepen: lichamelijke klachten, verandering in gevoel en denken (psychisch) en veranderingen in gedrag:

• Lichamelijke klachten: je bent vaak moe, je slaapt slecht of juist veel.
• Verandering in gevoel en denken: je voelt je verdrietig of leeg, je denkt veel na over dingen waar je geen invloed op hebt, je kunt je moeilijk concentreren, je hebt minder zin in dingen die je eerder leuk vond.
• Gedragsmatige kenmerken: je trekt je terug van anderen, je praat minder of hebt weinig contact, je zoekt veel afleiding, je hebt moeite met werk of dagelijkse taken, je doet minder dan je gewend bent.

Aanhoudende somberheid/depressie:
Een verdrietige stemming die (bijna) dagelijks aanwezig is en het verlies van plezier en interesse in activiteiten die eerder als prettig werden ervaren.

Iedereen voelt zich weleens somber. Somberheid die langer duurt of ernstig is noemen we vaak een depressie. Depressie is wereldwijd een van de meest voorkomende psychische aandoeningen. Meer dan 280 miljoen mensen hebben een depressie. Bijna 25 procent van de Nederlanders krijgt ooit in hun leven een depressie. Vrouwen krijgen vaker een depressie dan mannen. (Bron: World Health Organization, Trimbos-Instituut).

Er zijn verschillende vormen van somberheid. Dat is te zien op het plaatje hierboven. Hier zie je dat somberheid kan verschillen van lichte klachten tot een ernstige depressie. Hoe ernstiger de klachten, hoe groter de invloed op je leven. In het plaatje zie je voorbeelden van klachten die je kunt ervaren en voorbeelden van mogelijke oorzaken. Somberheid kan bij iedereen anders zijn, dus het kan zijn dat jouw klachten er anders uit zien.

Lichte somberheid
Iedereen voelt zich wel eens somber. Dit duurt meestal maar kort, van een paar uur tot een paar dagen. Het kan komen door een ruzie of een moeilijke dag op werk. Je voelt je prikkelbaar, piekert of hebt weinig energie.
Wat kun je doen?
Dit gaat meestal vanzelf weer over. Geef jezelf wat rust en ruimte.

Aanhoudende somberheid
Soms duurt somberheid langer, bijvoorbeeld een paar weken. Dit kan komen door zorgen over geld, het verlies van iemand of te weinig slaap. Je hebt moeite met concentreren en voelt je moe.
Wat kun je doen?
Geef aandacht aan je gevoel. Praten met iemand of goed voor jezelf zorgen helpt vaak al.

Depressie
Heb je twee weken of langer de hele tijd sombere gevoelens? Dan heb je misschien een depressie. Dit kan komen door stress, ziekte of verlies van werk. Je hebt weinig plezier, voelt je leeg en ziet alles somber.
Wat kun je doen?
Het is verstandig om hulp te zoeken, bijvoorbeeld bij de huisarts.

Ernstige depressie
Bij een ernstige depressie voel je je vaak hopeloos. Je hebt nergens interesse in en kunt sombere gedachten hebben, zoals gedachten over de dood. Dit kan komen door hormonen, erfelijkheid, rouw of trauma.
Wat kun je doen?
Zoek hulp bij een arts of psycholoog. Je hoeft het niet alleen te doen.

De twee voornaamste symptomen van een depressie zijn een verdrietige stemming die (bijna) dagelijks aanwezig is en het verlies van plezier en interesse in activiteiten die eerder als prettig werden ervaren.

Verder zien we zowel psychische, lichamelijke als gedragsmatige symptomen.

Psychisch:
– negatieve gedachten (bijvoorbeeld over de dood)
– concentratieproblemen of besluiteloosheid
– schuldgevoelens of het gevoel hebben dat je niets waard bent

Lichamelijk:
– vermoeidheid of een gebrek aan energie
– slaapproblemen: te weinig of te veel slapen
– veranderingen in eetlust of gewicht
– lichamelijke pijn zonder duidelijke oorzaak (zoals hoofdpijn of spierpijn)

Gedragsmatig:
– zich terugtrekken uit sociale contacten
– langzamer bewegen of praten, of juist rusteloosheid
– moeilijker kunnen functioneren op het werk of in het dagelijks leven

Er zijn verschillende soorten depressies. Ze variëren in duur (kortdurend tot chronisch) en intensiteit (mild tot zwaar).

• Somberheid: een tijdelijk neerslachtig gevoel met vaak een concrete aanleiding.
• Depressie: je somber voelen en geen plezier meer kunnen beleven aan dingen die je eerder leuk vond. Een depressie houdt minstens twee weken aan en heeft een grote impact op je dagelijks leven.
• Dysthymie / chronische depressie: een lichtere vorm van een depressie die langer aanhoudt (minstens twee jaar)
• Post partum depressie: depressieve klachten die ontstaan tijdens de zwangerschap of na de geboorte van je kind
• Seizoensgebonden depressie: een depressie die in een specifiek seizoen (vaak de winter) terugkeert
• Bipolaire stoornis: een stemmingsstoornis waarbij energieke manische periodes en depressieve periodes elkaar afwisselen

Hieronder kun je lezen wat je kunt doen als je je somber voelt. Je kunt kiezen wat bij je past.

Praat erover.
Vertel hoe je je voelt aan iemand die je vertrouwt. Dat kan een vriend zijn, een familielid of een hulpverlener. Je kunt ook anoniem bellen met een hulplijn.

Blijf iets doen.
Dat is moeilijk als je je somber voelt, maar het helpt. Stel kleine doelen en doe wat past bij je energie. Het geeft afleiding, structuur en voorkomt dat je je terugtrekt.

Beweeg elke dag.
Beweging helpt je lichaam én je hoofd. Een korte wandeling is al goed. Bewegen maakt geluksstoffen vrij, geeft meer energie en vermindert stress.

Voel je je somber en heeft dat veel invloed op je leven?
Zoek dan hulp die bij jou past. Je huisarts kan met je meedenken en je doorverwijzen naar de juiste hulp.

Hulp bij somberheid
Wil je anoniem praten over je somberheid of die van een ander? Bel dan met de MIND Hulplijn of de Depressielijn.

Depressie Connect is een veilige online plek waar je anoniem contact kunt hebben met anderen die zich ook somber voelen.

Op de website MIND Blue vind je veel informatie over somberheid en depressie.

Je kunt bij MIND ook een flyer aanvragen met tips tegen aanhoudende somberheid.

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 113 Zelfmoordpreventie. Zij zijn dag en nacht bereikbaar.