Stress en aanhoudende stress (burn-out)

Iedereen heeft weleens stress. Stress is bedoeld om in actie te komen. Soms duurt stress lang en lukt het je niet meer goed om geen stress te voelen. Het kan dan voelen als een probleem. Op deze pagina kun je meer lezen over wat stress is. Ook leer je waar je het aan kan herkennen, en waar je terecht kunt als je nog meer wilt weten.

Wat is stress?

Iedereen heeft weleens stress

Stress ontstaat wanneer je lichaam reageert op druk of spanning, zoals een volle agenda of zenuwen voor een examen. Je hart klopt sneller, je spieren spannen zich aan en je ademhaling versnelt. Dit helpt je alert te blijven. Na de situatie neemt de spanning weer af. Dat is normaal. Stress is bedoeld om in actie te komen.

Als stress lang blijft of heel heftig is dan heeft je lichaam weinig tijd om te herstellen.  Het gaat misschien niet meer zomaar weg. Er kan dan meer aan de hand zijn. Het kan dan helpen om hulp te zoeken.

Waar kun je stress aan herkennen?

Tekenen van stress kunnen we opdelen in drie groepen: lichamelijke klachten, verandering in gevoel en denken (psychisch) en veranderingen in gedrag.

  • Lichamelijke klachten: slaapproblemen, vermoeidheid, pijn in je nek, rug of schouders, maagklachten, duizeligheid, hartkloppingen of hoofdpijn.
  • Verandering in gevoel en denken (psychisch): Somber zijn, je machteloos voelen, snel emotioneel reageren, angstig of onzeker zijn, of prikkelbaar zijn. En ook vergeetachtigheid, moeilijk beslissen of veel piekeren.
  • Gedragsmatige kenmerken: veranderingen in eetlust of gewicht, meer drinken of roken, tot niets komen of juist veel dingen tegelijk doen, niet meer kunnen genieten of ontspannen, je afzonderen of meer fouten maken.

Hoe veel mensen hebben last van stress of aanhoudende stress?

Een kwart van de Nederlanders voelt zeer vaak stress door één of meerdere factoren (met name werk, combinatie van vele taken en eigen problemen). 1 op de 5 werknemers heeft langdurige stress of burn-outklachten. Vrouwen voelen vaker langdurige stress of burnoutklachten dan mannen.

 

Bronnen: RIVM, 12e kwartaalonderzoek gezondheidsonderzoek covid-19 juni 2024 en TNO

Is mijn stress een probleem?

Er zijn verschillende vormen van stress. Dat is te zien op het plaatje hierboven. Hier zie je dat stress kan verschillen van lichte klachten tot een burn-out. Hoe ernstiger de klachten, hoe groter de invloed op je leven. In het plaatje zie je voorbeelden van klachten die je kunt ervaren en voorbeelden van mogelijke oorzaken. Stress kan bij iedereen anders zijn, dus het kan zijn dat jouw klachten er anders uit zien.

Stress is pas een probleem als je er niet meer van kan herstellen. Hierna geven we nog wat meer uitleg bij het plaatje.

Gezonde spanning
Iedereen heeft wel eens gezonde spanning. Het duurt meestal maar kort, vaak maar één dag. Dit komt vaak door iets wat je niet vaak doet, zoals een belangrijke presentatie of toets. Je voelt je extra alert en je hartslag kan hoger zijn.
Wat kun je doen?
Dit gaat vanzelf weer over zodra de activiteit voorbij is.

Lichte stress
Lichte stress duurt meestal een paar dagen tot een paar weken. Je kunt je onrustig voelen, snel piekeren of een hogere hartslag hebben. Dit komt vaak door drukte op werk of veel geplande afspraken.
Wat kun je doen?
Probeer rustig te blijven en geef jezelf tijd om te ontspannen. Dit helpt vaak al voldoende.

Aanhoudende stress
Aanhoudende stress duurt meestal weken of maanden. Je blijft je gestrest voelen, slaapt slecht of hebt moeite met eten. Dit kan komen door werkdruk, zorgen om familie of andere langdurige stress.
Wat kun je doen?
Als de stress aanhoudt, is het goed om hulp te zoeken bij je huisarts. Zij kunnen je verder helpen.


Stressstoornis/Burn-out
Een burn-out ontstaat als stress te lang aanhoudt. Je voelt je constant uitgeput, hebt geen energie en kunt je niet meer concentreren. Dit kan leiden tot lichamelijke klachten.
Wat kun je doen?
Zoek hulp bij je huisarts of een professional. Zij kunnen je helpen om met de stress om te gaan en herstel te bevorderen.

Wat kun je doen bij stress?

Hieronder lees je wat kan helpen bij stress, je kunt zelf kijken wat goed bij je past.

Zeg eens “nee”
Kun je taken overdragen of ergens nee op zeggen? Hierdoor krijg je meer tijd voor jezelf en zul je vaak sneller herstellen.

Leg de lat lager
Het is fijn om doelen te stellen, maar te hoge eisen aan jezelf stellen kan stress geven. Kun je de lat wat lager leggen? Dit kan je helpen om meer rust te vinden.

Weten wat je écht belangrijk vindt
Je kunt niet alles perfect doen. Werk, gezin, sociaal leven en een opgeruimd huis: het is niet haalbaar. Wat is echt belangrijk voor jou? Maak daar tijd voor.

Wat is rust voor jou?
Iedereen ontspant op een andere manier. De één laadt op in een drukke kroeg, de ander in de natuur. Zoek de plek, activiteit of mensen die jou helpen ontspannen.

Ondersteuning bij stress

Wil je anoniem in gesprek over je klachten? Neem dan contact op met de MIND Hulplijn.

Wat kun je doen bij MIND?

  • Lees meer over stress op de website van MIND of meld je aan voor de ‘Minder stress challenge’. Dit is een week lang dagelijkse opdrachten om beter met stress om te gaan.
  • Je kunt ook een flyer aanvragen bij MIND met tips om stress te verminderen.

Op de website van CSR vind je meer informatie over stress en veerkracht, en hulp in jouw buurt.